BRUCELOZA PASA
Infekcija sa gram-negativnom, intracelularnom bakterijom. Najčešća je infekcija sa Brucella canis, ali i ostale bakterije ovog roda mogu uzrokovati oboljenje kao što su: Brucella abortus, B.melitensis, B.suis.
ETIOLOGIJA
Brucelozu pasa uzrokuje Brucella canis koja pripada rodu Brucellaceae, gram-negativna je bakterija i primarno izaziva oboljenje reproduktivnog trakta kod mužjaka i ženki. B.canis je ograničena samo na pse i divlje Canidae. Pored B.canis infekciju kod pasa mogu izazvati i B.abortus, B.melitensis i B.suis. Prirodna infekcija sa ovim vrstama se javlja nakon ingestije kontaminiranih placenti i pobačenih fetusa od farmskih životinja što čini farmske pse predisponiranim za infekciju. Čak i atenuirani vakcinalni sojevi B.melitensis i B.abortus mogu inficirati pse. Oboljenje je značajno i zbog toga što je zoonotično iako uzročnik ima najmanji zoonotski potencijal u odnosu na druge vrste bakterija iz ovog roda.
EPIDEMIOLOGIJA
B.canis ima globalnu distribuciju, a geografski najveća seroprevalenca (>20%) je u Brazilu, Aziji i istočnoj Europu. Prijenos oboljenja se najčešće odvija putem oronazalne, genitalne ili konjuktivalne inokulacije za vrijeme reproduktivnih i socijalnih aktivnosti ili za vrijeme uređivanja (grooming). Veneralni prijenos je od značaja jer se B.canis u sjemenu inficiranih pasa izlučuje u prvih osam sedmica od infekcije, a mogu je širiti intermitentno i po nekoliko godina. Također, infekcija se može prenijeti i sa inficirane ženke na mužjaka. Inficirana ženka širi uzročnika putem vaginalnog iscjetka (<6 sedmica) tokom estrusa. B.canis se širi i putem urina. Štenci se mogu inficirati intrauterinom vertikalnom transmisijom ili nakon porođaja putem kontaminiranog mlijeka, kontakta sa placentarnim membranama ili vaginalnim iscjetkom. Infekcija je povezana i sa visokim nivoima neonatalnog mortaliteta. Inficirani štenci koji prežive predstavljaju značajan izvor infekcije jer su perzistentni nosioci B.canis. Nakon vezivanja i ulaska putem sluznice, bakterija se prenosi do regionalnog limfnog čvora, jetru, slezenu i moguće je i u koštanu srž kao slobodna bakterija ili u sklopu fagocitne ćelije. Nakon inokulacije i razmnožavanja bakterija prelazi u krvotok gdje uzrokuje intermitentnu bakterijemiju (1 sedmica do 1 mjesec, u prosjeku 3 sedmice). Bakterija cilja ”steroidno-zavisna” reproduktivna tkiva poput prostate, testisa, epididimisa, gravidnog uterus i placente. Jednom kada se akumulira u ovim i drugim tkivima poput mliječne žlijezde, slezene, limfnih čvorova, očiju, bubrega i moždanih ovojnica, inficirana životinja postaje infertilna i dolazi do pojave cikličnih groznica.
KLINIČKA SLIKA
Najčešći klinički znak povezan sa B.canis infekcijom je infertilnost (neplodonost). Kod ženki se mogu javiti: rana embrionalna smrt (u prve tri sedmice od infekcije) što je u vezi sa neplodnošću ili spontani pobačaji u kasnijim stadijima graviditeta (između 45. i 55. dana gestacije). Formira se vaginalni iscjedak (mukoidan, serosangvinozan ili sivo-zelenkast) koji perzistira do 6 sedmica nakon pobačaja. Štenci koji prežive do porođaja se: rađaju slabi pa potom ugibaju u toku od nekoliko sedmica, klinički su zdravi po porođaju, ali nakon određenog perioda razvijaju znakove oboljenja ili se testiraju pozitivni kasnije u životu. Kod mužjaka su više očitiji znakovi oboljenja i inicijalno uključuju: epididimitis, oticaje skrotuma, bol i edem. Kako oboljenje potaje više hronično tako testisi atrofiraju sa smanjenjem oticanja epididimisa. Može doći i do prostatitisa što se očituje otežanim uriniranjem ili defekacijom usljed povećane i bolne prostate. Neplodnost mužjaka se javlja usljed spermatogenog aresta (antispermnih aglutinirajućih antitijela i odgođenog tipa hipersenzitivne reakcije protiv spermatozoa).
Nereproduktivni znakovi povezani sa infekcijom su: okularni (blefarospazam- grčenje očnih kapaka odnosno nekontrolisano treptanje oka; konstrikcija zjenica), diskospondilitis (bolnost u leđima, ukočenost, nevoljnost pri pokretu, pareza), limadenitis (čest), smanjen apetit, gubitak tjelesne mase, groznica (rijetka).
Hronično oboljenje se javlja usljed dugotrajne imune stimulacije što se može očitovati sa: diskospondilitisom (upalom intervertebralnih diskova kičme), uveitisom (duboka upala oka), artritisom više zglobova i glomeulonefritisom.
DIJAGNOZA
Sumnja na brucelozu se UVIJEK postavlja kada dođe do pobačaja ili do problema sa koncepcijom nakon parenja kod ženki kao i usljed bilo kakvog povećanja testisa kod mužjaka. Serološko testiranje: brzi test aglutinacije sa 2-mercaptoethanolom (rose bengal 2-mercaptoethalnol) daje dobre, brze i pouzdane rezultate infekcije. Svi serološki testovi su obično negativni 3-4 sedmice od infekcije. Stoga, životinju je najbolje testirati dva puta tokom 30 dana prije ubacivanja zajedno sa ostalim životinjama. Pozitivan brzi serološki test zahtijeva konfirmaciju sa agar gel imunodifuzijom-AGID ili tuba aglutinacijski test (eng. tube aglutination test-TAT).
DIFERENCIJALNA DIJAGNOZA
Spontani pobačaji druge etiologije, infertilnost, slab kvalitet sjemena, azospermija, neoplazija, torzija sjemenog užeta.
LIJEČENJE I KONTROLA OBOLJENJA
Usljed nedostatka efektivnih opcija liječenja, rizika od ponovnog javljanja i izloženosti ostalih životinja i ljudi, eutanazija je često preporučena. Ukoliko se pokuša sa liječenjem neophodno je koristiti kombinovanu terapiju tokom dužeg perioda, ponavljanje terapije sa često neuspješnim slučajevima. Psi koji prolaze kroz antibiotsku terapiju trebali bi biti sterilisani ili kastrirani (inficirani doživotno zbog intracelularne prirode bakterije) i izolirani od ostalih pasa duži period. Vlasnici bi trebali biti informirani i upozoreni o zoonotskom riziku, naročito kod djece i imunokompromitiranih osoba. Antibiotska terapija je skupa, dugotrajna i zahtijeva stalnu saglasnost vlasnika. Prognoza oboljenja je slaba.
Protokol liječenja sa prijavljenim određenim uspjehom uključuje: tromjesečna aplikacija doksiciklina, gentamicina i rifampina ili monoterapija sa enrofloksacinom. Psi bi se trebali testirati tokom tretmana i potom retestirati svakih 4-6 mjeseci.
Ukoliko se desi pozitivan slučaj u uzgajivačnici onda se preporučuje karantin čitave uzgajivačnice naredna 3 mjeseca, prestanak parenja i prodaja štenadi. Svi zdravi psi (mužjaci i ženke) trebali bi biti pregledani na B.canis naročito ako je došlo do parenja sa lutalicama, izlaganja pobačenom tkivu ili tjelesnim tekućinama kao i prije parenja ili transporta sjemena. Neke države zahtijevaju da prije transporta i ulaska životinje u zemlju pas bude pregledan i negativan na oboljenje.
Posljednja izmjena: 17.02.2025. godine