BABEZIOZA PASA

Infekcija sa intraeritrocitarnom protozoom iz roda Babesia koja se karakteriše sa hemolitičnom anemijom, groznicom i splenomegalijom.
SINONIM:
Piroplazmoza.

ETIOLOGIJA

Uzročnici oboljenja su na osnovu veličine podijeljeni na velike i male babezije. U grupu velikih babezija spada najčešći uzročnik oboljenja Babesia canis koja ima tri podvrste: B. canis vogeli, B. canis canis i B. canis rossi. U grupu malih babezija koja uzrokuje oboljenje kod pasa spada B.gibsoni i B.annae (naziva se Babesia microti-sličan organizam). Babesia spp. se prenosi se putem vektora-krpelji. Tokom hranjenja krpelja na domaćinu (2-3 dana minimalno), sporozoiti prelaze iz pljuvačne žlijezde u krvotok domaćina. Nakon što uđu u eritrocite prelaze u stadij merozoita i podliježu aseksualnoj reprodukciji. Inficirane eritrocite ingestira neinficirani krpelj u čijem srednjem crijevu merozoiti prelaze u gamete (gametociti) i podliježu seksualnoj fazi reprodukcije gdje dolazi do fuzije gameta i obrazovanja zigota. Zigoti napadaju epitelne ćelije crijeva i aseksualnom reprodukcijom dolazi do sporogonije prilikom čega nastaju ookinete koje odlaze do ćelija pljuvačne žlijezde ili ovarijuma krpelja.

EPIDEMIOLOGIJA

Oboljenje je rasprostranjeno širom svijeta s tim da je geografska raširenost jedne vrste babezije uslovljena raširenosti vektora-krpelja. Izuzetak predstavlja B.gibsoni za koju se smatra da se vektorski način transmisije nije primarni, već putem ugriza tokom borbe pasa ili putem kongenitalne tranplacentarne tranmisije. Kod krpelja se javljaju transtadijalni i transovarijalni prijenos uzročnika.

B.canis vogeli: prenosi je smeđi pseći krpelj Rhipicephalus sanguineus. Prisutna je na svim kontinentima uz prevalencu od 3.8% do 59%. B.canis canis: prenosi je ukrašeni kravlji krpelj Dermacentor reticulatus i R.sanguineus. Prisutna je više u ruralnim i suburbanim područjima. Javlja se u Europi i Sjevernoj Americi. B.canis rossi: prenosi je žuti pseći krpelj Haemaphysalis leachi i limitirana je na afrički kontinent. B.gibsoni: Haemaphysalis bispinosa i Haemaphysalis longicornis. Potvrđena je na svim kontinentima. B.annae: najvjerovatnije je prenosi Ixodes hexagonus.

KLINIČKA SLIKA

Infekcija je obično sezonska (proljeće- jesen), odnosno korelira sa prisustvom vektora- krpelji. Inkubacioni period se kreće od 10 dana do 3 sedmice. Da bi prenio infekciju na domaćina neophodno je da krpelj provede zakačen na njemu 2-3 dana. Očituje se groznicom i anemijom. Bljedilo i hipotenzivni šok sa tahikardijom i tahipnejom može biti prisutno prilikom preglleda životinje u perakutnim i akutnim slučajevima. Ikterus i splenomegalija mogu biti izraženi, a petehijalna krvarenja u području desni i abdomena se javljaju usljed diseminovane intravaskularne koagulacije ili imunski posredovane trombocitpenije. U težim slučajevima mogu se javiti: akutni zastoj bubrega, disfunckije CNS-a, koagulopatije, ikterus i hepatpatije, imunski posredovana hemolitička anemija (IMHA), akutni respiratorni distres sindrom (ARDS), hemokoncentracija i šok.

DIJAGNOZA

Sumnja na oboljenje postavlja na osnovu kliničkih znakova i eventualnog prisutva vektora. Dijagnoza oboljenja se potvrđuje:

  • Mikroskopskom identifikacijom: Giemsa bojenjem razmaza periferne krvi moguće je ustanoviti prisustvo uzročnika u eritrocitima.
  • Serološko testiranje: kod dijagnoze hroničnih infekcija. Najviše se koristi test indirektne florescencije antitijela (IFAT) koji je senzitivan i specifičan.
  • Molekularne metode: PCR. IMHA koja se javlja usljed djelovanja uzročnika može se potvrditi Kombsovim testom (pozitivan u 85% slučajeva).

DIFERENCIJALNA DIJAGNOZA

Imunski posredovana hemolitična anemija (IMHA), imunski posredovana trombocitopenija, torzija slezene, ehrilioza, leptospiroza, dirofilarioza i neoplazija (limfom ili hemangiosarkom).

LIJEČENJE I KONTROLA OBOLJENJA

Terapija se započinje neposredno nakon kliničke dijagnoze. Apliciraju se dvije doze imidocarb dipropionata (Imizol®) u razmaku od 14 dana. Ovaj lijek izaziva bol na mjestu injiciranja tako da je neopodno obratiti pažnju prilikom njegove aplikacije. Aplikacija atropina (0.02-0.04 mg/kg IM ili SQ 30 min. prije aplikacije imidokarba) može reduciarti holinergične efekte. Potporna terapija može uključivati kod nekih životinja koje su anemične transfuziju krvi. Intravenozne tekućine mogu biti potrebne životinjama koje su febrilne i dehidrirane.

Prognoza oboljenja je dobra do loša u zavisnosti od stepena infekcije. Psi koji imaju visok nivo parazitemije zajedno sa visokim nivoima kortizola i niskim nivoom tiroksina imaju izrazito lošu prognozu. Kod pasa kod kojih su zahvaćeni dugi organi poput bubrega i CNS-a također je prognoza loša.

PREVENCIJA: kontrola vektora (topikalna, oralna ili repelentne ogrlice), testiranje svakog psa donora krvi na babeziozu.

Posljednja izmjena: 14.02.2025. godine